Kraj39 lat temu podpisano Porozumienia Sierpniowe

39 lat temu podpisano Porozumienia Sierpniowe

Strajk w Stoczni Gdańskiej, sierpień 1980 r.
Strajk w Stoczni Gdańskiej, sierpień 1980 r. / Źródło: Wikimedia Commons / Leonard Szmaglik
Dodano 12
21 postulatów Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego zostało spisanych na sklejce i ogłoszonych 17 sierpnia 1980 roku. Dwa tygodnie później, w Gdańsku podpisano jeden z czterech protokołów Porozumień Sierpniowych. Komunistyczny rząd pod presją strajkujących robotników zobowiązał się do realizacji żądań socjalnych i politycznych.

Pierwsze strajki latem 1980 roku nastąpiły po wprowadzonych przez rząd Edwarda Gierka podwyżkach cen mięsa i wędlin. Protesty zaczęły się jeszcze na początku lipca, m. in. w Mielcu, Poznaniu czy Tarnobrzegu. W połowie miesiąca strajki wszczęli także robotnicy w Lublinie. Poza żądaniami socjalnymi i ekonomicznymi pojawiły się też postulaty polityczne - w tym organizacji nowych wyborów do oficjalnych związków zawodowych. W lipcowych strajkach uczestniczyło około 80 tys. osób ze 177 zakładów pracy.

W połowie sierpnia wybuchły strajki w Stoczni Gdańskiej zorganizowane przez działaczy Wolnych Związków Zawodowych. 17 sierpnia 1980 roku utworzono Międzyzakładowy Komitet Strajkowy, w którego skład weszli: Lech Wałęsa, Andrzej Kołodziej, Bogdan Lis, Lech Bądkowski, Wojciech Gruszecki, Joanna Duda-Gwiazda, Andrzej Gwiazda, Stefan Izdebski, Jerzy Kmiecik, Zdzisław Kobyliński, Henryka Krzywonos, Stefan Lewandowski, Alina Pieńkowska, Józef Przybylski, Jerzy Sikorski, Lech Sobieszek, Tadeusz Stanny, Anna Walentynowicz i Florian Wiśniewski.

MKS sporządził na sklejce 21 postulatów, z których najważniejszym punktem było utworzenie niezależnych związków zawodowych. Strajkujący powoływali się tu na konwencję nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy ratyfikowaną przez PRL. Ponadto wśród żądań protestujących znalazło się też m. in.: prawo do strajku i bezpieczeństwa strajkujących, przestrzeganie wolności słowa, mediów i środków przekazu (co teoretycznie gwarantowała Konstytucja PRL), zwolnienie więźniów politycznych i przyjęcie do pracy zwolnionych robotników, podniesienie wynagrodzeń i płac, zniesienie przywilejów członków PZPR oraz funkcjonariuszy MO i SB, poprawa warunków w służbie zdrowia i wprowadzenie wszystkich sobót wolnych od pracy.

31 sierpnia pod presją strajkujących doszło w Gdańsku do podpisania protokołu porozumienia zawartego przez Komisję Rządową (reprezentowali ją: wicepremier PRL Mieczysław Jagielski, Zbigniew Zieliński, Tadeusz Fiszbach i Jerzy Kołodziejski) oraz działaczy MKS. Na mocy tego paktu zatwierdzono utworzenie nowych, niezależnych samorządnych związków zawodowych. Zagwarantowano im poszanowanie niezależności i zobowiązano ich członków do reprezentacji interesów pracowników. Ponadto stwierdzono, że związki te powinny mieć "realną możliwość publicznego opiniowania kluczowych decyzji determinujących warunki życia ludzi pracy" - rząd zobowiązał się do zapewnienia tych warunków. MKS otrzymał też prawo do powołania ośrodka prac społeczno-zawodowych, którego zadaniem miała być "obiektywna analiza sytuacji pracowniczej, warunków bytowych ludzi pracy i sposobu reprezentowania interesów pracowniczych".

Nowe, niezależne związki zawodowe otrzymały też prawo do strajku. Strona rządowa zobowiązała się do wybudowania pomnika ofiar grudnia 1970 roku, transmisji niedzielnych mszy św. w Polskim Radiu i ograniczenia cenzury mediów i środków przekazu do "ochrony interesów państwa". W porozumieniu stwierdzono także, że opinia publiczna powinna mieć dostęp do aktów i dokumentów publicznych, takich jak rządowe ustawy i plany gospodarcze. Związki zawodowe miały natomiast uznać "kierowniczą rolę PZPR w państwie". W ramach porozumieć przyjęto też szereg zmian ekonomicznych i socjalnych (np. wzrosty płac, wolne soboty, podjęto też kroki w kierunku usprawnienia służby zdrowia).

Porozumienia podpisano także 30 sierpnia 1980 w Szczecinie, 3 września 1980 w Jastrzębiu-Zdroju i 11 września 1980 w Hucie Katowice.

Niezależne Samorządne Związki Zawodowe "Solidarność" zostały zarejestrowane przez Sąd Najwyższy 10 listopada 1980 roku. Oddziały związkowe powstały we wszystkich zakładach, przedsiębiorstwach i instytucjach. Nie dopuszczono jednak do powstania organizacji związkowych w Wojsku Polskim i Milicji Obywatelskiej.

Czytaj także:
Rocznica Porozumień Sierpniowych. Wałęsa: Robią się coraz bardziej niebezpieczni

/ Źródło: tysol.pl, dziennik.pl
/ bal

Czytaj także

 12
  • Onufry Zagłoba IP
    Niemcy do dziś śmieją się z poststyropianowych półgłówków, którzy całkowicie skasowali polskie stocznie likwidując im konkurencję. Trzeba mieć dziedzicznie syf zamiast mózgu, żeby do dziś chwalić się tym. ZDRAJCY, ZDRAJCY, PO TRZYKROĆ ZDRAJCY!!!
    Dodaj odpowiedź 8 0
      Odpowiedzi: 1
    • Podziekujmy Jarosławowi Kaczyńskiemu hip hip... IP
      Przeciez wszystkim wiadomo, ze komune obalił kurdupel zoliborski. Ubecja na sam jego widok uciekala gdzie pieprz rosnie. A zomowcy, w popłochu rzucali sie do ucieczki.
      Dodaj odpowiedź 7 6
        Odpowiedzi: 0
      • Hubertus IP
        Mało kto wie, ale Katowickie Porozumienie zawarte 11 września 1980 w Hucie Katowice było najlepiej przygotowane pod kątem prawnym, obejmując więcej postulatów, w tym politycznych. Ponadto wynegocjowano w nim możliwość zakładania wolnych związków w całym kraju w porównaniu do Porozumienia Gdańskiego, gdzie zasięg obejmował tylko trojmiejskie zakłady skupione w MKSie. Także związkowcy z Huty Katowice wspólnie z warszawskimi prawnikami napisali pierwszy statut związku i złożyli wniosek o pierwszą sądową rejestrację niezależnego związku zawodowego. Jednak i tak Lech W., i Gdańska Stocznia jest uważana za kolebke Solidarności, choć moim zdaniem niesłusznie. Z aspekty historycznego duży wkład w rozwój struktur pierwszej NSZZ Solidarności dali działacze z Mazowsza, Śląska i Zagłębia, o których teraz mało kto pamięta.
        Dodaj odpowiedź 8 3
          Odpowiedzi: 0
        • Grześ-bolek IP
          Prawdy o wydarzeniach Sierpniowych jeszcze w Historii Polski nie napisano.
          Puki My, zwykli uczestniczy tamtych Wydarzeń żyjemy, to Historię tamtych lat nosimy w sobie.
          Kiedyś ją napiszemy na nowo, bez skrzywień i zakłamań.
          Dodaj odpowiedź 10 3
            Odpowiedzi: 0
          • Robotnik IP
            BOLEK okryłes hańbą robotników uczciwych prostych ludzi pracy. Jadłeeś z chłopakami śniadanie i patrzyłeś im w oczy a po południu chodziłeś na nich kablować, na taką szuje nie ma nawet słów aby cię BOLEK obrazić będziesz BOLKIEM na wieki synonimem gorszym niż TARGOWICA, gdybyś to robił chociaż dla idei i był komuchem, ale idealista nie kabluje a ty jak ostatnia menda kablowałeś na kolegów dla paru groszy. Żaden robotnik nawet by ci nie dał w ryj bo się brzydzi taką gnidą, która na wieki zhańbiła brać robotniczą ZDRAJCA ZDRAJCA ZDRAJCA
            Dodaj odpowiedź 13 5
              Odpowiedzi: 0

            Czytaj także